على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1049

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جأر ( j r ) م . ع . جار الى الله جارا و جؤرا ( از باب فتح ) : فرياد و زارى كرد بسوى خدا . و جأرت البقرة بانگ كرد گاو . و كذلك جأر الثور و جأر النبات : دراز شد آن گياه . و جأرت الارض : دراز شد گياه زمين . جأر ( jaar ) م . ع . اندوهگين و گرفته خاطر شدن ( و الفعل من سمع ) . جار ( j r ) ا . ع . همسايه . و زنهار داده از ظلم و زنهار دهنده و زنهار خواهنده . و شريك در تجارت . و شوهر . و فرج زن و دبر . و خانه‌هاى نزديك . و هم سوگند . و يارىدهنده . ج : جيران و جيرة و اجوار . و ا خ : شهرى بر ساحل دريا ميان آن و مدينه راه يك شباروز . و دهى باصفهان و دهى در بحرين و كوه شرقى موصل . و جار الجنب : همسايهء بيگانه . و جار النهر : رستنى مانند نيلوفر كه پيوسته در نهرها و آبهاى ايستاده رويد و سلق الماء نيز گويند . جار ( j r ) ا . پ . اخبار و اعلان بآواز بلند و قسمى از چراغ كه داراى چند شاخه باشد . و جار زدن و يا جار كشيدن : بآواز بلند در كوى و برزن خبر تازه‌اى را منتشر كردن . جار ( j r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همسايه . و جار سوء : همسايهء بد و آنكه همسايهء خود آزار مىدهد . جآر ( ja ' r ) ا . ع . مرد ستبر . جار ( j rr ) ص . ع . كسى و يا چيزى كه بكشد و جذب نمايد . و باصطلاح نحو حرف جار حرفى كه به آخر اسم كسره مىدهد . و سيل جار الضبع : سيل شديدى كه كفتار را از لانه‌اش بيرون كشد . جارات ( j r t ) ا . ع . همسايه‌هاى زنانه . جارة ( j rat ) ا . ع . زوجه . و زن همسايه . و دبر . و بنانج . جارة ( j rat ) ص . ع . ج . جائر . جارة ( j rat ) م . ع . اجار الرجل اجارة و جارة : مر . اجارة . جارة ( j rrat ) ا . ع . شترى كه بمهار كشيده شود . الحديث لا صدقة فى الابل الجارة و هى ركائب القوم لان الصدقة فى السوائم . و راه بسوى آب . جارجى ( j r - ji ) و جارچى ( j r - ci ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كسى كه جار مىكشد و به آواز بلند حكم و يا خبرى را منتشر مىكند . جارچيان ( j r - ci n ) پ . ج . جارچى . جارچى باشى ( j r - ci - b ci ) ا . پ . سالار جارچيان . جارح ( j reh ) ص . ع . كسى كه زخم زند و يا چيزى كه زخم كند . جارحة ( j rehat ) ا . ع . اسب ماده . و اندام مردم كه بدان كار كنند . و دست . و شكارى از مرغ و دده . ج : جوارح . و قولهم هذه الناقة و الاتان من جوارح المال يعنى اين ماده شتر و ماده خرجوان و بچه ده است . جارحه ( j rehe ) ص . پ . آلت جارحه : هر افزارى كه زخم كند و جراحت وارد كند . جارز ( j rez ) ا . ع . سرفهء سخت و بسيار سرفه . وزن نازاينده . جارزة ( j rezat ) ص . ع . ارض جارزة : زمين خشك درشت كه در ريگ فرو رفته باشد و يا زمين هموار . ج : جوارز . جارش ( j rec ) ا . ع . جانى و گناهكار . ج : جراش ( jorr c ) . جارف ( j ref ) ا . ع . مرگامرگى ستور و جز آن . و طاعون و بلا و شومى كه مال و قوم را هلاك كند . جارگون ( j rgun ) ا . پ . بز باز و بسباسه . جارم ( j rem ) ا . ع . درونده و فراهم آورنده . ج : جرم ( jorram ) و و جرام . و بنو جارم ا خ : دو بطن‌اند از تازيان . جارن ( j ren ) ص . ع . رجل جارن : مرد خوگر . و ثوب جارن : جامهء نرم و سوده . و كذلك درع جارن . ج : جوارن . جارن ( j ren ) ا . ع . بچهء مار . و راه كهنه و ناپيدا . جارنة ( j renat ) ا . ع . زره نرم و سوده . ج : جوارن . جارو ( j ru ) ا . پ . ابزارى كه بدان گرد و خاك و غبار را از چيزى پاك مىكنند . و جارو كردن : پاك كردن با جارو . جاروب ( j rub ) و جاروبه ( j rube ) ا . پ . جارو و هر چيزى كه بدان فرش و بساط و اطاق و حياط و جز آن را پاك و پاكيزه كنند . و روبندهء جاى و پاك‌كنندهء آن . و جاروب از مژگان نمودن : مراقبه كردن و سجده نمودن . جاروب زن ( j rub - zan ) و جاروب كش ( j rub - kac ) ا . پ . نوكر و خادمى كه با جاروب جايها را مىروبد . و نوكر پست و فراش و فراش مسجد و روضات مقدسه . جاروب كشى ( j rub - kaci ) ا . پ . شغل كسى كه با جاروب جايها را مىروبد . و جاروب كشى كردن : روفتن با جاروب . جارود ( j rud ) ص . ع . رجل جارود : مرد شوم و بدفال . و سنة جارود : سال سخت و قحط . جارود ( j rud ) ا خ . ع . لقب ابو منذر بشر عبدى و از اعلام است . جارودة ( j rudat ) ص . ع . سنة جارودة : سال سخت و قحط .